 Hãy bắt đầu bằng việc tưởng tượng ra một cuộc sống không có điện thoại...
Nếu tất cả mạng điện thoại ngưng hoạt động, một phút
thôi, chắc chắn sẽ làm tất cả các thành phố trên thế giới náo loạn,
công việc ngưng trệ, một sự tưởng tượng khủng khiếp... nhưng điều ấy
lại gần như không tác động gì đến những vùng nông thôn xa xôi, nơi điện
thoại dường như chẳng có vai trò gì trong cuộc sống của những nông dân.
Điện thoại rõ ràng là thứ rất quan trọng với cuộc sống của một số người
này nhưng lại chẳng có ý nghĩa gì đối với một số khác.
Internet ngày nay cũng thế, là một phần không thể
thiếu được đối với một cộng đồng này nhưng đối với số đông khác lại gần
như chẳng có ý nghĩa gì ngoài mấy từ Internet nghe quen tai hàng ngày.
Internet ban đầu là sự tiếp nối của thư tín, điện thoại, fax, simile.. như một phương thức giao tiếp mới của con người.
Internet trước hết cần được nhìn nhận như một phương
thức liên lạc mới với Email và chating. Bắt đầu bằng việc gặp mặt nhau,
giao tiếp qua vẻ mặt, cử chỉ và giọng nói, sau khi có điện thoại, lượng
thông tin trao đổi chỉ còn thu lại ở giọng nói, đến chating thì gọn
nữa, chỉ còn một cái tên và một sự xa lạ; chỉ còn những ý tưởng, sự cô
đơn và những dòng chữ hiện lên… trên màn hình, không còn khoảng cách
thông thường vì giới tính, tuổi tác, địa vị, điệu bộ, ngữ điệu. Sự ra
đời của một phương thức liên lạc mới như thế ắt phải ảnh hưởng đến sự
phát triển và xu hướng của văn hoá. Chẳng hạn, đó là sự giản đơn hoá
trong các thư điện tử. Bất chấp ngữ pháp và những qui tắc về ngôn ngữ,
email là cách mà người ta gửi cho nhau những bản thư nháp, thay dear
bằng hi, thay see you bằng CU, thay cả câu cười bằng một ký tự :-). Năm
ngoái, mẩu tin thất thiệt rằng sẽ có một loại virus máy tính làm hỏng
tất cả các PC gửi và nhận các email sai ngữ pháp đã làm náo loạn thế
giới bởi nếu thế, chắc là tuyệt đại đa số các máy tính trên thế giới sẽ
tê liệt: Giá rẻ và sự tiện lợi của email khiến người ta sử dụng nó
thường xuyên hơn như một phương thức liên lạc chính, và do vậy, đương
nhiên con người cũng sẽ xích lại gần nhau hơn khi tần suất liên lạc
giữa họ cao hơn. Khoảng cách địa lý bị xoá nhoà và mức chi phí thấp đến
không ngờ khiến cho email -phát triển đến mức người ta có lúc nào đó,
nghĩ rằng nó là tiện ích lớn lao nhất của Internet và internet chỉ giản
dị là email.
Chating, forum1 và teleconference2
lại mang đến một sự hấp dẫn khác đố là sự tiếp xúc, làm quen và giãi
bày mình trước màn hình, trong căn phòng kín của mình nhưng lại là
trước toàn thế giới. Sự vô giới hạn, không biên giới và sự cô đơn của
mỗi cá thể tham gia vào Internet đã đem lại cho những chating, forum và
teleconference sự hấp dẫn đến mê muội. Và điều quan trọng nhất mà ai đã
tham gia vào Internet cũng đều cảm nhận được đó là sự bộc lộ tính cách
và văn hoá một cách mạnh mẽ của những người dùng Internet khi họ đối
diện với màn hình đang nối từ nơi họ ngồi với thế giới ảo của Internet.
Một xã hội trong lòng những xã hội có thể có những khác biệt về văn hoá và chính kiến về địa lý, đấy là Internet.
Với kho tàng khổng lồ về thông tin trên Web,
Internet đã hoàn thiện sự hấp dẫn lẫn sự phức tạp của nó. Với Web,
Internet chính là văn hoá, là kho tàng văn hoá, nơi chứa đựng một nguồn
thông tin văn hoá khổng lồ. Nơi này có và chứa tất cả, từ cách nấu một
món ăn đến cách mua một khẩu đại bác, từ tiểu sử của tổng thống Mỹ đến
những hình ảnh khiêu dâm rẻ tiền. Nó có tất cả và buộc người dùng nó
phải biết tự loại trừ những thông tin không cần thiết. Khi lang thang
trong các trang Web, khả năng tự vệ, khả năng quyết định độc lập của
con người bị thử thách và tấn công không thương tiếc. Chỉ khác nhau
giữa .com và .gov, nhưng www.whitehouse.gov là website chính thức của
Nhà trắng còn www.whitehouse.com lại là một web-site đẫy rẫy hình ảnh
khiêu dâm. Bạn sẽ bị các trang web nuốt chửng nếu bạn không còn là bạn.
Trong xã hội Internet ấy có tất cả, từ sự thanh sạch
đến sự nhơ bẩn, từ tranh luận nghiêm túc về khả năng chiến tranh hoặc
cách nướng một củ khoai. Dường như mọi kiến thức của loài người đều đã
được đưa hết lên mạng, lên đó là có tất cả, là nối liền với cả thế giới
rộng lớn, thông minh và bao la.
Nhưng đó không phải là tất cả, sự tiện lợi ấy của
Internet chỉ đơn giản là những tiện ích và kỹ thuật, còn sức hút và nền
tảng của Internet lại là cộng đồng sử dụng chúng. Từ trước đến nay, ở
mọi quốc gia, những người tham gia Internet đầu tiên đều có văn hoá
cao, có học thức và ham hiểu biết. Cộng đồng những người sử dụng
Internet để tạo ra Internet, tạo ra sức hấp dẫn cho thế giới cô độc và
hoành tráng của Internet, tạo ra một xã hội ảo của một công đồng có văn
hoá.
Có một câu châm ngôn là cần phải biết đứng trên vai
những người khổng lồ, thì đây nhé, Internet vừa là người khổng lồ vừa
là con ngáo ộp. Một kho tàng kiến thức rộng lớn, nguồn dữ liệu lớn nhất
mà con người, thiết lập được trước đây, nó lại được chia sẻ cho mọi
thành viên của cộng đồng. Một cộng đồng mà mọi cá nhân đều có khả năng
chia sẻ. Mọi nền văn hoá, mọi vốn liếng văn hoá của con người đều bị
thách thức. Nếu bạn là người có sẵn vốn văn hoá, bạn sẽ hoá, bạn sẽ
tham gia quá trình kiến tạo và trở thành thành viên của xã hội Internet
và văn hoá Internet. Một vốn liếng văn hoá bèo bọt sẽ làm bạn run sợ và
hoặc sẽ quay lưng lại hoặc sẽ bị Internet nghiền nát hoặc làm bạn tha
hoá đến cùng cực. Những người mang theo văn hoá vào Internet sẽ cao lớn
lên trông thấy được, thấy cô đơn và sáng suốt và thanh sạch và hiểu
biết hơn, những kẻ khác sẽ chẳng biết gì hơn một sự sợ hãi kiểu trẻ con
sợ ông ngáo ộp hoặc trở nên tàn tạ về văn hoá.
Internet là một phương tiện kỹ thuật để tạo ra một
xã hội ảo của một cộng đồng có văn hoá, một nền văn hoá không biên giới
và chúng ta không nên dò xét quá, hãy bắt đầu bằng việc tự vũ trang cho
chính mình một vốn kiến thức và "tan” vào Internet để thấy mình lớn lên
và trẻ ra. Ngay cả người khổng lồ bất khả bại Microsoft có lẽ cũng đang
bắt đầu thời kỳ cáo chung, không phải vì phán quyết của Bộ Tư pháp Hoa
Kỳ mà bởi sự phát triển của phần mềm dân gian Linux3 trên
Internet được phát triển hàng ngày bằng tri thức chung của toàn thế
giới. Một nền văn hoá của cộng đồng Internet đang phát triển và không
có lý gì chúng ta lại đứng bên ngoài nền văn hoá ấy.
1. forum: diễn đàn, trên đó một nhóm người dùng thảo
luận về một hay một số vấn đề cụ thể nào đó, các thành viên tham gia
thảo luận sẽ gửi thông tin cho từng người hoặc cho toàn nhóm.
2. Teleconference hay confer- ence room: một kiểu
"hội thảo" trên mạng, cho phép hai hay nhiều người sử dụng trực tuyên
cùng lúc có thể trao đối hay bàn luận bằng cách lần lượt đánh và gửi
các câu hỏi và trả lời.
3. Linux là tên của một hệ điều hành mới và được
công khai mã nguồn trên Internet để mọi người tham gia Internet phát
triển và sử dụng (có thể thay thê những hệ điều hành hiện tại như DOS
hay Windows của Microsoft đang được dùng rất phổ biến). |